DGS ile Hangi Mühendislik Bölümlerine Geçilir?

Ön lisans mezunu bir teknikerin dört yıllık mühendislik diplomasına giden en yaygın yolu Dikey Geçiş Sınavı'dır. Ancak "DGS ile mühendisliğe geçilir" cümlesi tek başına yanıltır: hangi ön lisans programından hangi lisans programına geçilebildiği ÖSYM'nin tercih kılavuzundaki bir tabloyla belirlenir ve her bölüm her teknikere açık değildir. Bu yazı kuralı, tabloyu nasıl okuyacağını, mühendislik bölümlerinin hangi puan türünü kullandığını ve geçişten sonra seni bekleyen intibak sürecini anlatır.

Kural nereden geliyor?

Dikey geçişin yasal dayanağı, YÖK'ün "Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik"idir. Yönetmeliğe göre ön lisans mezunları, alanlarının devamı niteliğindeki lisans programlarına ÖSYM'nin yaptığı sınav ve yerleştirmeyle geçer. "Alanın devamı" ifadesi anahtardır: hangi ön lisans programının hangi lisans programının devamı sayıldığı, YÖK'ün belirlediği ve ÖSYM'nin her yıl DGS tercih kılavuzunda yayımladığı tabloda yazar.

Sınavın kendisi ÖSYM'nin DGS Başvuru Kılavuzunda, tercih ve yerleştirme kuralları ise sınav sonrası yayımlanan DGS Tercih Kılavuzunda anlatılır. İki belge farklıdır; bölüm listesi ikincisindedir.

Tercih kılavuzunda bölüm tablosu nasıl okunur?

Tercih kılavuzunda iki tablo seni ilgilendirir:

• Ön lisans programları tablosu: mezun olduğun ön lisans programının adı ve kodu. Program adın buradaki adla birebir aynı olmalıdır; benzer adlı programlar farklı satırlarda olabilir.
• Lisans programları tablosu: her lisans programının karşısında puan türü (SAY, SÖZ, EA), kontenjan ve o programa geçebilecek ön lisans programlarının kodları ya da alan adları yer alır.

Bir mühendislik bölümünü hedefliyorsan yapacağın şey şudur: lisans programları tablosunda bölümü bul, karşısındaki "kaynak" ön lisans programları arasında kendi programının olup olmadığına bak. Varsa tercih edebilirsin; yoksa o bölüm sana kapalıdır ve puanın ne kadar yüksek olduğu fark etmez. Tablo her yıl güncellenebilir; önceki yılın kılavuzuna bakarak karar vermek yerine kendi yılının tercih kılavuzunu bekle.

Mühendislik bölümleri hangi puanla alır?

Mühendislik ve mimarlık programları DGS-SAY puanıyla öğrenci alır. Bu puanda sayısal standart puanın katsayısı 3, sözel standart puanın katsayısı 0,6, Ön Lisans Başarı Puanı'nın katsayısı 0,6'dır. Yani mühendislik hedefleyen aday için sayısal test, sözelin beş katı ağırlık taşır. Puanın nasıl oluştuğunu DGS puan hesaplama yazısında, netini net hesaplama sayfasında görebilirsin.

Taban puanlar ÖSYM'nin her yerleştirme sonrası yayımladığı "en küçük ve en büyük puanlar" tablosundan okunur. Devlet üniversitelerinin örgün mühendislik programları genellikle en yüksek tabanlı gruptadır; ikinci öğretim ve burssuz vakıf programlarının tabanı daha düşüktür. Sayı vermek yerine kendi hedef bölümünün son üç yılki taban puanını ÖSYM'nin tablolarından not etmeni öneririz; tek yılın tabanı kontenjan ve aday sayısıyla oynar.

Hangi ön lisans, hangi mühendislik?

Kesin liste tercih kılavuzundadır; aşağıdaki eşleşmeler son yılların kılavuzlarında süreklilik gösteren genel yönleri anlatır ve yalnız yön göstermek içindir.

Elektrik, elektronik ve otomasyon programları

Elektrik, Elektronik Teknolojisi, Elektrik-Elektronik Teknikerliği, Kontrol ve Otomasyon Teknolojisi, Mekatronik gibi programların mezunları çoğunlukla Elektrik Mühendisliği, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği, Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği ile Mekatronik Mühendisliği programlarını kaynak listesinde bulur. Enerji Sistemleri Mühendisliği de bu gruba sık açıktır.

Bilgisayar ve yazılım programları

Bilgisayar Programcılığı, Bilgisayar Teknolojisi, Bilişim Güvenliği Teknolojisi gibi programlar Bilgisayar Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği, Bilişim Sistemleri Mühendisliği ve Bilgisayar Bilimleri yönünde geçiş verir. Yazılım Mühendisliği son yıllarda vakıf üniversitelerinde çok sayıda kontenjanla açılmıştır.

Makine, otomotiv ve imalat programları

Makine, Otomotiv Teknolojisi, Makine Resim ve Konstrüksiyon, İklimlendirme ve Soğutma Teknolojisi, Kaynak Teknolojisi gibi programlar Makine Mühendisliği, Otomotiv Mühendisliği, İmalat Mühendisliği, Enerji Sistemleri Mühendisliği ve Mekatronik Mühendisliği yönünde eşleşir.

İnşaat, harita ve yapı programları

İnşaat Teknolojisi, Yapı Denetimi, Harita ve Kadastro gibi programlar İnşaat Mühendisliği, Harita Mühendisliği ve Geomatik Mühendisliği yönünde geçiş verir. Mimarlık ve Şehir ve Bölge Planlama da bazı yapı programlarına açıktır.

Kimya, gıda, çevre ve tekstil programları

Kimya Teknolojisi, Gıda Teknolojisi, Çevre Koruma ve Kontrol, Tekstil Teknolojisi gibi programlar sırasıyla Kimya Mühendisliği, Gıda Mühendisliği, Çevre Mühendisliği ve Tekstil Mühendisliği yönünde eşleşir. Biyomühendislik ve Biyomedikal Mühendisliği, sağlık ve laboratuvar teknolojisi programlarına da açılabilir.

Maden, jeoloji ve enerji programları

Maden Teknolojisi, Sondaj Teknolojisi, Doğalgaz ve Tesisat Teknolojisi, Alternatif Enerji Kaynakları Teknolojisi gibi programlar Maden Mühendisliği, Jeoloji Mühendisliği, Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği ve Enerji Sistemleri Mühendisliği yönünde geçiş verir.

Bu eşleşmelerin hiçbiri garanti değildir. Örneğin Endüstri Mühendisliği birçok teknik programa açıkken bazı yıllarda kaynak listesi daralmıştır; Endüstriyel Tasarım Mühendisliği gibi yeni programların listesi yıldan yıla değişir. Tercih kılavuzun yayımlandığında satırı kendin kontrol et.