İş Güvenliği Uzmanlığı Belge Yolu: C’den B’ye, B’den A’ya

İş güvenliği uzmanlığı üç basamaklı bir meslek yoludur. İlk belge C Sınıfıdır; C belgesiyle belirli bir süre çalışan B eğitimine ve sınavına, B belgesiyle belirli bir süre çalışan da A eğitimine ve sınavına girer. Bu yazı yolu hiç bilmeyen biri için baştan sona anlatır: kimler başlayabilir, eğitim ve sınav nasıl işler, 1095 ve 1460 günlük çalışma şartı nasıl sayılır, hangi kısa yollar vardır ve belge nasıl geçerli tutulur. Bütün kurallar yazının sonunda bağlantısı verilen resmî metinlere dayanır.

Üç belge, üç farklı işyeri

Belgenin sınıfı, uzmanın hangi işyerlerinde görev alabileceğini belirler. İşyerlerinin tehlike sınıfı, iş sağlığı ve güvenliği tehlike sınıfları listesinde yaptıkları işe göre belirlenir.

Belge	Görev alabileceği işyerleri	Nasıl alınır (genel yol)
A Sınıfı	Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli	B belgesiyle en az 1460 gün çalışma, A eğitimi ve A sınavı
B Sınıfı	Az tehlikeli ve tehlikeli	C belgesiyle en az 1095 gün çalışma, B eğitimi ve B sınavı
C Sınıfı	Az tehlikeli	C eğitimi ve C sınavı

Yönetmeliğe göre işveren, işyerinin tehlike sınıfına uygun belgesi olan bir uzmanı görevlendirmek zorundadır. Bu yüzden B ve A belgesi, uzmanın çalışabileceği işyeri sayısını ve iş seçeneklerini doğrudan artırır.

1. Adım: C Sınıfı belgesi

Kimler başlayabilir? Mühendislik ya da mimarlık eğitimi veren fakültelerden mezun olanlar ve yönetmelikte teknik eleman sayılanlar: teknik öğretmenler, fizikçi, kimyager ya da biyolog unvanı olanlar ve üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans veya ön lisans programı mezunları. Eğitim programı başlamadan önce mezun olmuş olmak gerekir; bunu başvurulan eğitim kurumu kontrol eder.

Eğitim: Bakanlığın yetkilendirdiği bir eğitim kurumunda en az 220 saat: en az 180 saat teorik, en az 40 saat uygulama. Teorik kısmın en fazla yarısı uzaktan verilebilir. Uygulama, en az bir iş güvenliği uzmanının görevli olduğu bir işyerinde yapılır ve tamamlanmadan sınava girilemez.

Sınav: Eğitimi bitiren aday sınava girer. Sınav 100 puan üzerinden değerlendirilir; 70 ve üstü başarılıdır. 2026’da sınavları Bakanlık adına Gazi Üniversitesi Ölçme ve Değerlendirme Merkezi (GAZİÖDM) yaptı; yılın ikinci sınavı 13 Aralık 2026’dadır. Sınavı geçen adayın belgesi İSG-KATİP üzerinden elektronik olarak düzenlenir.

Kısa yol: Üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği lisans programını bitirenler C eğitimi şartı olmadan C sınavına girebilir.

2. Adım: C’den B’ye, 1095 gün

B eğitimine katılmak için C belgesiyle en az üç yıl, yani 1095 gün fiilen iş güvenliği uzmanı olarak çalışmış olmak gerekir. “Fiilen” sözcüğü önemlidir: belgenin üzerinden üç yıl geçmesi yetmez; bu sürenin iş güvenliği uzmanlığı sözleşmeleriyle belgelenmesi gerekir.

Süre tamamlanınca B eğitimine (en az 220 saat) katılır, ardından B sınavına girersin. Geçme puanı yine 100 üzerinden 70’tir. Eğitim kurumuna başvururken C belgeni ve çalışma süreni gösteren belgeyi verirsin; İSG-KATİP’teki “Kişi Kartı” bu belgenin kendisidir.

Kısa yol: yüksek lisans. İş sağlığı ve güvenliği ya da iş güvenliği programında yüksek lisans yapmış mühendis, mimar ve teknik elemanlar, C belgesi ve 1095 gün şartı aranmadan doğrudan B sınavına girebilir. Yönetmelik bu kısa yol için tezli ya da tezsiz ayrımı yapmaz. Doğrudan sınava girecek adayın, Bakanlığa yapılan son başvuru tarihinden önce mezun olmuş olması gerekir.

3. Adım: B’den A’ya, 1460 gün

A eğitimine katılmak için B belgesiyle en az dört yıl, yani 1460 gün fiilen çalışmış olmak gerekir. Sonrası aynıdır: en az 220 saatlik A eğitimi ve A sınavı, geçme puanı 70.

Dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı: B belgesini almadan önce C belgesiyle başlayıp B belgesinin alındığı gün hâlâ süren bir sözleşme varsa, bu sözleşme A için yalnızca B belgesinin tarihinden itibaren sayılır. C döneminde biriken günler A’ya taşınmaz.

Kısa yol: doktora. İş sağlığı ve güvenliği ya da iş güvenliği programında doktora yapmış mühendis, mimar ve teknik elemanlara A belgesi sınavsız verilir. Bakanlıkta ya da iş müfettişliğinde iş sağlığı ve güvenliği alanında uzun süre görev yapanlar için de yönetmelikte ayrı yollar vardır.

1095 ve 1460 gün nasıl sayılır?

Bakanlığın İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, süre hesabının nasıl yapıldığını 24 Haziran 2019 tarihli duyurusunda açıkladı. Başvurudan önce bilmen gereken kurallar şunlar:

• Kendi süreni İSG-KATİP’te gör: “Kayıtlı Kullanıcı Girişi” ile girip Kişi Kartı’ndaki “Süre Hesapla” düğmesine bas. Hesap, sorgulama yaptığın günü de içerir.
• Hangi gün son gündür? Süre, katılacağın eğitim programında uzaktan eğitimin başladığı tarihe kadar sayılır. Programa başvurmadan önce bu tarihte 1095 ya da 1460 güne ulaşacağından emin ol.
• OSGB’de çalışıyorsan: OSGB’nin bir işyerine seni görevlendirdiği sözleşmeler (dışa görevlendirme) sayılır; OSGB ile senin aranda yapılan iç sözleşme sayılmaz.
• Çok tehlikeli işyerinde C belgesiyle çalıştıysan: Yalnızca o işyerinde tehlike sınıfına uygun belgeli bir uzmanın sözleşmesinin bulunduğu dönemler sayılır.
• İşyeri kapandıysa: Sözleşme İSG-KATİP’te iptal edilmemiş olsa bile süre, SGK kayıtlarına göre işyerinin kapandığı tarihe kadar sayılır. İşyerinin SGK sicil numarası değişirse eski işyeri kapanmış kabul edilir; sözleşmenin yeni numara üzerinden yeniden yapılması gerekir.
• İSG-KATİP dışındaki görevler: Kamu kurumları, bankalar gibi İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılamayan yerlerdeki görevler ve 15 Şubat 2013’ten önceki çalışmalar için görevlendirme belgeleri ve SGK prim dökümleri eğitim kurumuna verilir; kurum bunları program onayında sisteme yükler.
• Kayıt dışı görevlendirme sayılmaz: Duyuru tarihinden bu yana görevlendirmesi İSG-KATİP üzerinden yapılmayan uzmanların bu çalışmaları üst sınıfa geçişte hesaba katılmaz.

Yönetmelik ayrıca çalışma sürelerinin tespitinde SGK kayıtlarının esas alındığını söyler. Kısacası sözleşme ile sigorta kaydı birbirini tutmalıdır.

Belgeyi geçerli tutmak: beş yılda bir vize

İş güvenliği uzmanlığı belgeleri beş yılda bir vize ettirilir. Vize için Bakanlığa vize tarihinden önce başvurulur ve Bakanlığın belirlediği bedel ödenir. Vize tarihinden önce başvurmayan uzmanın belgesi, vize işlemi tamamlanana kadar askıya alınır; başvuran uzmanın da işlemi vize tarihinden itibaren 60 gün içinde tamamlaması gerekir. Vize dönemini İSG-KATİP’teki belge bilgilerinden takip edebilirsin.

Sık yapılan hatalar

• “Belgem üç yaşında, B’ye başvururum” sanmak. Sayılan şey belge yaşı değil, sözleşmeli fiilî çalışma günüdür.
• OSGB iç sözleşmesini süreye katmak. Yalnızca işyerine yapılan dışa görevlendirmeler sayılır.
• Süreyi başvuru gününe göre hesaplamak. Son gün, programın uzaktan eğitiminin başladığı tarihtir.
• C dönemindeki günleri A’ya saymak. A için süre, B belgesinin tarihinden başlar.
• Kamu ya da bankadaki görevin belgesini hazırlamamak. Bu görevler İSG-KATİP’te görünmez; görevlendirme belgesi ve prim dökümü gerekir.
• Vize tarihini kaçırmak. Başvuru vize tarihinden önce yapılmazsa belge askıya alınır.

Sınava nasıl hazırlanılır?

Üç sınıfın sınavı aynı konu alanlarını ölçer: hukuk, genel iş sağlığı ve güvenliği, mevzuat, sağlık ve teknik konular. Soruların ağırlığı teknik konular ve mevzuattadır; mevzuat sorularında madde düzeyinde bilgi, teknik sorularda hesap ve uygulama istenir.

Mühendislik Platformu’nda her sınıfın ayrı hazırlık alanı vardır: 15 konuda anlatım ve alıştırmalar, sınıfa ayrı 50 soruluk süreli denemeler, yanlışlardan tekrar ve konu bazında gelişim takibi. Sorular özgündür; mevzuat soruları mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerle karşılaştırılarak yazılır. Üye olduğunda bir tam denemeyi ücretsiz çözebilirsin.

Kaynaklar

• İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik: md. 7 (belge sınıfına göre işyerleri), md. 8 (belgelerin verilme şartları ve kısa yollar), md. 20 (vize), md. 24 (eğitime başvuru belgeleri ve SGK kaydı), md. 25 (220 saatlik eğitim), md. 28 (sınav ve 70 puan). Son kontrol: 5 Kasım 2026.
• ÇSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Fiili Çalışma Sürelerine İlişkin Duyuru (24.06.2019): 1095 ve 1460 gün, Süre Hesapla, OSGB görevlendirmeleri, İSG-KATİP dışı belgeler. Son kontrol: 5 Kasım 2026.
• ÇSGB, 13 Aralık 2026 sınav duyurusu ve GAZİÖDM, 2026 İSG-2 sınav takvimi.
• Sınav, başvuru adımları ve konu payları için ayrıntılı özet: İş Güvenliği Uzmanlığı sınav sayfası.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumun için İSG-KATİP’teki süre hesabı ile Bakanlığın ve eğitim kurumunun güncel duyuruları esas alınır.