Makine · Yeni
Cıvata Sıkma Torku ve Ön Yükleme Hesaplama (M6–M36)
Metrik kaba dişli cıvatada (M6–M36) 8.8, 10.9 ve 12.9 sınıfı için ön yükleme kuvvetini ve sürtünmeye göre gereken sıkma torkunu hesaplayın.
Nasıl çalışır?
Cıvata bir yay gibi çalışır: sıkınca uzar ve levhaları ön yükleme kuvvetiyle birbirine bastırır. Bağlantıyı tutan torkun kendisi değil, bu kuvvettir.
Uygulanan torkun yaklaşık %85–90’ı diş ve baş altındaki sürtünmeye gider, ancak %10–15’i cıvatayı gerer. Bu yüzden yağlı ya da kuru yüzey aynı torkta çok farklı ön yük üretir.
- Tork anahtarını düzenli kalibre ettirin; kademeli ve çapraz sırayla sıkın.
- Akma sınırına kadar sıkılmış 10.9 ve 12.9 cıvatalar yeniden kullanılmamalıdır.
- Somun sınıfı cıvatayla uyumlu olmalıdır (8.8 için 8, 10.9 için 10, 12.9 için 12).
- Ön yükleme kuvveti F
- 37,8 kN
- Cıvatadaki çekme gerilmesi
- 448 MPa
- Gerilme kesit alanı As
- 84,3 mm²
- Akma dayanımı Rp0,2 (en az)
- 640 MPa
- Proof yükü (Sp · As)
- 48,9 kN
- Çekme dayanımı Rm (en az)
- 800 MPa
Kısa yöntemdir. K yüzeye göre ±%25 değişebilir; kritik bağlantılarda üretici tablosu ya da VDI 2230 hesabı esas alınır.
Formül ve Varsayımlar
- Ön yükleme F = oran · Rp0,2 · As; oran genellikle akma dayanımının %70–75'i alınır.
- Gerilme kesit alanı As ve akma/proof değerleri ISO 898-1 (kaba diş, ISO 724 ölçüleri) en küçük değerleridir.
- Sıkma torku T = K · F · d (kısa yöntem); K somun (tork) katsayısıdır, kuru yüzeyde ~0,20, yağlıda ~0,15.
- K yüzey, kaplama ve yağlamaya göre çok değişir; kritik bağlantıda üretici ya da VDI 2230 yöntemi kullanılır.
Kaynak: ISO 898-1: Karbon çeliği ve alaşımlı çelik bağlantı elemanlarının mekanik özellikleri · TSE (ISO 898-1 ve ISO 724'ün Türk standardı karşılıkları). Son kontrol 03.11.2026. Sonuçlar ön boyutlandırma içindir.