Kimya ve Çevre · Yeni
Karbon Ayak İzi Hesaplama: Elektrik ve Yakıt
Elektrik, doğal gaz, motorin ve benzin tüketiminden sera gazı salımını kg ve ton CO₂e olarak hesaplayın; Bakanlık ve IPCC faktörlerini değiştirebilirsiniz.
Nasıl çalışır?
Karbon ayak izi, tüketilen enerjinin birim başına salım faktörüyle çarpılmasıyla bulunur. Yakıt yakılınca açığa çıkan CO₂ yanında az miktarda metan ve diazot monoksit de oluşur; bunlar ısınma etkilerine göre CO₂ eşdeğerine (CO₂e) çevrilip eklenir.
Elektriğin faktörü ülkenin santral karışımına bağlıdır ve her yıl yeniden hesaplanır. Bakanlığın 2022 değerine göre dağıtım şebekesinden çekilen 1 kWh yaklaşık 0,478 kg CO₂e demektir.
Doğal gaz faturasındaki kWh üst ısıl değere göre yazılır; IPCC faktörleri alt ısıl değere göredir. Bu yüzden faturadaki kWh ile hesaplarken faktör yaklaşık %10 küçültülmüştür.
- Elektrik
- 4.780 kg · %56
- Doğal gaz
- 1.940 kg · %23
- Motorin
- 1.343 kg · %16
- Benzin
- 459 kg · %5
- Toplam
- 8.522 kg CO₂e
Elektrik: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2022 hesaplama dönemi. Yakıtlar: IPCC 2006 sabit yanma varsayılanları, AR5 küresel ısınma potansiyelleri. Faktörleri kendi verinizle değiştirebilirsiniz.
Formül ve Varsayımlar
- Emisyon = faaliyet verisi (kWh, m³, L) × emisyon faktörü (kg CO₂e / birim).
- Elektrik: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 2022 hesaplama dönemi tüketim noktası faktörleri: dağıtım hattından bağlı 0,478, iletim hattından bağlı 0,445 t CO₂e/MWh (yayım 06.12.2024).
- Yakıtlar: IPCC 2006 Kılavuzu, sabit yanma varsayılan değerleri (kg/TJ, alt ısıl değer): doğal gaz CO₂ 56.100, CH₄ 1, N₂O 0,1; motorin 74.100 / 3 / 0,6; benzin 69.300 / 3 / 0,6. CH₄ ve N₂O, IPCC AR5 küresel ısınma potansiyelleriyle (28 ve 265) CO₂e’ye çevrilir.
- Birim varsayımları: doğal gaz alt ısıl değeri 8.250 kcal/m³ (34,54 MJ/m³) → 1,94 kg/m³; faturadaki kWh üst ısıl değere göredir, doğal gazda alt ısıl değer üstün yaklaşık %90’ıdır → 0,182 kg/kWh; motorin 0,84 kg/L ve 43,0 MJ/kg → 2,69 kg/L; benzin 0,745 kg/L ve 44,3 MJ/kg → 2,30 kg/L.
- Araçlardaki yakıt için IPCC karayolu CH₄ ve N₂O değerleri biraz farklıdır; toplam sonuca etkisi %1’in altındadır.
Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Türkiye Elektrik Üretimi ve Tüketim Noktası Emisyon Faktörleri Bilgi Formu (2022) · IPCC 2006 Ulusal Sera Gazı Envanteri Kılavuzu, Cilt 2: Enerji · IPCC AR5 Çalışma Grubu I (küresel ısınma potansiyelleri). Son kontrol 03.11.2026. Sonuçlar ön boyutlandırma içindir.